Đối với mọi người, đã có mối quan hệ thì chắc chắn sẽ có mâu thuẫn. Mâu thuẫn là không tránh khỏi, nhưng thường thì chúng ta không có kỹ năng để giải quyết nó.

Chỉ vì không có kỹ năng giải quyết mâu thuẫn nên rất nhiều mâu thuẫn tuy nhỏ nhưng phát triển thành những mâu thuẫn rất lớn, dẫn đến phá vỡ mối quan hệ. Trong một gia đình, giữa người thân với nhau cũng thường xuyên nảy sinh mâu thuẫn, nhưng mọi người thường không giải quyết vì cho rằng đã là người trong nhà thì nên “cho qua”. Tuy nhiên, đó chỉ là hình thức bỏ qua về mặt lý trí, còn về cảm xúc, chúng ta vẫn còn giữ lại sự bực tức và ức chế trong lòng. Một thời gian sau, khi mâu thuẫn nảy sinh trở lại, chúng ta lại tiếp tục “mặc kệ” và ôm thêm một “quả bom” nữa vào mình. Chúng ta thường ôm lấy “quả bom giận dỗi” trong người một khoảng thời gian khá lâu mỗi khi phát sinh xung đột. Đến một lúc nào đó, khi tất cả những “quả bom” phát nổ thì chúng ta dùng hết những lời nói khó nghe nhất để tấn công lại đối phương cho thỏa mãn cái ức chế của mình, và cuối cùng thì không nhìn mặt nhau nữa.

Trong tất cả các mối quan hệ, người Việt Nam thường ít khi thẳng thắn vì nghĩ rằng việc giữ lịch sự và giữ gìn mối quan hệ là điều cần thiết. Chúng ta thường cho rằng, không nên phàn nàn, góp ý vì sợ người khác xấu hổ, sợ họ đánh giá mình, cho mình là nhỏ nhen. Vì không nói ra điều khiến mình không hài lòng, nên cuối cùng chúng ta gặp rất nhiều vấn đề. Vì vậy, trong cuộc sống, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn là một kỹ năng thiết yếu để giữ gìn những mối quan hệ quan trọng. Thay vì giữ lại và đè nén cảm xúc, chúng ta nên ngồi xuống nói chuyện thẳng thắn. Đối với cảm xúc, chúng ta chỉ điều chỉnh và làm chủ nó, không đè nén nó, vì nó sẽ bung ra bất kỳ lúc nào.

Để giải quyết mâu thuẫn, có 3 nguyên tắc.

Thứ nhất, giải quyết đúng người: gặp trực tiếp người đang có mâu thuẫn để giải quyết vấn đề. Chúng ta tránh tuyệt đối gặp một người thứ ba có biết đến người còn lại để than thở, vì như vậy, vô tình ta đang nói xấu sau lưng người kia. Việc giải tỏa cảm xúc với người khác không phải là sai, nhưng nếu có nhu cầu giải tỏa cảm xúc, bạn nên tìm người không biết người kia là ai. Khi tức lên, chúng ta thường chỉ nói theo góc nhìn của mình, tức chỉ thấy được một phần của sự thật, nên người kia sẽ vô tình chỉ nghe được từ một phía và hiểu theo đúng cảm xúc của chúng ta rằng người mà ta đang phát sinh mâu thuẫn là một người rất tồi tệ. 

Chúng ta có xu hướng đi tìm người biết người có mâu thuẫn với mình để giải tỏa cảm xúc, vì như thế thì càng thoải mái, và từ từ cuộc nói chuyện biến thành cuộc nói xấu. Xu hướng này xảy ra ở tất cả mối quan hệ. Anh, chị, em trong gia đình cãi nhau thì “đi mách mẹ”, đồng nghiệp mâu thuẫn với nhau thì đi tìm đồng nghiệp khác ở cùng phòng ban để nói chuyện, dù không có ý định nói xấu, nhưng cuối cùng trở thành như vậy, làm ảnh hưởng đến danh dự người còn lại. Vì vậy, nguyên tắc đầu tiên chính là đúng người dưới bất kỳ hoàn cảnh và mối quan hệ nào.

Thứ hai, giải quyết đúng lúc. Khi vừa xảy ra việc mâu thuẫn, bạn đừng vội nói lên ý kiến của mình ngay. Khi tức giận, trí thông minh của chúng ta giảm đi một nửa, nên nếu chọn lúc này để giải quyết vấn đề, ta sẽ không thể lựa chọn lời nói và cách giải quyết đúng. Việc nói chuyện vào lúc này phần lớn mang tính thỏa mãn cảm xúc, và người nói cũng chỉ nói lên cảm xúc của họ chứ không nghĩ đến cảm xúc của đối phương. Vì vậy, phần lớn khi cãi nhau, hai người sẽ tranh cãi về hai vấn đề không liên quan, nhưng tranh cãi rất kịch liệt. Đó là tác động của cảm xúc. 

Rõ ràng là tranh cãi thì không giải quyết vấn đề. Vì vậy, tại thời điểm xảy ra mâu thuẫn, nếu mất bình tĩnh, hãy cho phép bản thân ngừng lại, hãy nói với người kia cho mình thêm thời gian, chẳng hạn là 1-2 tiếng, tối đa đến ngày hôm sau. Đừng dừng lại quá lâu, nếu không cảm xúc sẽ trôi qua và bạn sẽ quên nó đi, lại cho qua mọi chuyện, như vậy cũng chính là ôm “bom” vào người.

Nguyên tắc thứ ba là đúng việc: chỉ nói đúng vào chuyện vừa khiến ta tức giận, không lấy chuyện cũ ra kể lại. Nếu bạn đã không giải quyết chuyện cũ, quyết định cho qua thì hãy cho qua luôn, “đào sâu chôn chặt”, không bao giờ được nhắc lại dưới bất kỳ hình thức nào. Nếu bạn vẫn không thể cho qua chuyện cũ thì vẫn phải ngồi xuống giải quyết vấn đề rõ ràng. Tuy nhiên, bạn cũng nên biết rằng, một việc đã xảy ra quá lâu, ví dụ cách đây 1 tuần, thì đã trở thành việc cũ, không còn đúng việc nữa, nếu chúng ta nhắc lại thì đối phương cũng sẽ không đồng ý.

Khi cãi nhau, chúng ta rất hay nhắc lại việc cũ như vậy. Khi cần thì chúng ta không nói lên đúng việc. Khi không cần thì chúng ta dồn 2, 3 việc lại để nói, người nghe sẽ không phục mà trái lại, cảm thấy bực tức. Vấn đề vì thế không được giải quyết còn mối quan hệ thì gặp tổn hại. Vì vậy, hãy tuân theo 3 nguyên tắc giải quyết mâu thuẫn như trên – đúng người, đúng lúc, đúng việc – và hơn hết, hãy tránh những xung đột không đáng có trong cuộc sống.